Wstęp
Twórcą tego, jak się za chwile przekonacie bardzo pożytecznego programu, jest Ray Adams. Wielu z was za pewne już słyszało o tym człowieku. Jest on również autorem programu do edycji biosów w kartach graficznych z procesorami nVidia - nVidia BIOS Editor. Jego dziełem jest kilkanaście/dziesiąt innych, mniejszych czy większych programów, które można znaleźć w sieci. Od pewnego czasu dzięki jego pracy również użytkownicy kart ATi mogą odnieść pewne korzyści, a wszystko za sprawą programu ATi Tray Tools, którego działanie i funkcje zaprezentuję w dalszej części tego artykułu. Najpierw jednak chciałbym wam trochę bardziej przybliżyć postać Ray'a Adams'a. Ray Adams urodził się w Baku, stolicy Azerbejdżanu, w 1973 roku, gdzie mieszka do tej pory.

Jako inżynier-programista ukończył college w 1994. Jak sam o sobie mówi: posiada szerokie doświadczenie w pracy z Delphi jak i również dobrą wiedzę o sieciach i internecie. Jego hobby jest oczywiście programowanie. Głównie w Delphi i VC++.

To właśnie ten człowiek (zdjęcie powyżej) pozwala wielu maniakom overclockingu na wyciskanie siódmych potów ze swoich kart graficznych.

Narzędzia (zasobnikowe) ATi - ATi Tray Tools

Program powoli ale bardzo systematycznie zdobywa od pewnego czasu swoich zwolenników. Moim zdaniem jest to obecnie najlepszy program tego typu dla kart ATi.

Opisywana wersja ma numerek 1.0.1.410. Za pewne zaraz po ukazaniu się tego artykułu, być może nawet przed, w sieci pojawi się nowsza wersja, ponieważ program rozbudowywany jest bardzo często. Bardzo często dodawane są do niego również nowe funkcje. Jego ściągnięcie nie sprawia praktycznie żadnych kłopotów, gdyż zajmuje on zaledwie kilkaset kilobajtów. Więc nawet modemowcy mogą często go uaktualniać.

Po zainstalowaniu go, obok zegara systemowego, czyli właśnie na tak zwanym "Tray'u" znajdziemy ikonkę od ATT. Kiedy najedziemy kursorem na tą ikonę, w postaci chmurki ukarzą się nam następujące informacje:

Częstotliwość taktowania karty- GPU:Pamieć. Poniżej ustawienia dla trybu Direct3D oraz OpenGL, ustawienia AntiAliasingu oraz filtrowania anizotropowego.

Kliknięcie na ikonkę programu - lewym przyciskiem myszy - spowoduje rozwinięcie menu, umożliwiającego szybką zmianę rozdzielczości jak i ilości kolorów.

Tak więc nie będziemy musieli wchodzić do właściwości ekranu z panelu sterowania czy klikając właściwości na pulpicie.

Natomiast kliknięcie na ikonę ATT prawym przyciskiem myszy ukazuje nam wszystkie możliwości tego jakże przydatnego programu.

Na pierwszy rzut oka może on nam przypomnieć słynny PowerStrip, który ma podobne działanie jak ATT - overclocking, zmiana ustawień karty graficznej, monitora.

Game Profiles
Na samej górze menu, mamy Game Profiles, które pozwala nam określić dla dowolnej gry określone ustawienia, które będą zastosowywane podczas jej używania (grania).

Najpierw wpisujemy nazwę profilu - najlepiej nazwę gry, następnie wybieramy ścieżkę pliku, który uruchamia grę. Możemy też wprowadzić parametry z jakimi ma się ona uruchomić. Poniżej możemy wybrać profil Direct3D, OpenGL jaki zostanie zastosowany w przypadku tej gry (więcej o tych profilach w dalszej części). Teraz zapisujemy ten profil. Możemy dodać jego skrót na pulpicie. Przejdziemy teraz do drugiej zakładki - Hardware.

Tutaj mamy możliwość wyboru jaki profil z ustawień sprzętowych ma być włączany przed uruchomieniem gry a następnie po jej zamknięciu. (więcej o tych profilach za chwilę). Można wybrać również ustawienia kolorów dla danej gry, np. dla Doom3 można trochę rozjaśnić obraz, jeżeli przeszkadzają nam egipskie ciemności jakie panują w tej grze.
W trzeciej zakładce mamy do dyspozycji:

Możliwość wyłączenia ATT po wyjściu z gry i powrót do określonej rozdzielczości obrazu.

Direct3D
Tutaj możemy dokonywać zmian wszelkich ustawień dla gier korzystających z bibliotek Microsoftu.

W podmenu możemy dokonywać szybko zmian określonych parametrów. Jeśli chcemy stworzyć określony profil, np. dla którejś gry, dajemy Settings.

I wg możliwości naszego sprzętu, dobieramy parametry do określonej gry. Dla starszych gier możemy oczywiście włączyć AntiAliasing i filtorwanie, jednak powstrzymałbym się z korzystania z tych "upiększaczy" dla najnowszych gier, no chyba że jesteśmy szczęśliwymi posiadaczami Radeon X800 :)

Do wyboru mamy wszystkie obsługiwane przez naszą kartę graficzną tryby AntiAliasingu oraz filtrowania anizotropowego. Poniżej ustalamy jakość/poziom szczegółów tekstur/MipMap (zalecam ustawić na najlepszą jakość). Możemy wymusić aby synchronizacja pionowa była wyłączona/włączona (zalecam wyłączyć), oraz włączać i wyłączać obsługę Truform (osobiście zalecam korzystanie z ostatniej funkcji, ponieważ w grach które ją obsługują zyskamy lepsza jakość obrazu- bardziej "okrągłe" przedmioty). Mamy do dyspozycji również ustawienie szybkości odświeżania ekranu.
W drugiej zakładce...

Możemy włączyć obsługę tekstur DXT (zalecam włączyć), mapowania wybojów (zalecam włączyć), oraz alternatywnych centrum pikseli (włączamy tylko w przypadku problemów z poprawnym wyświetlaniem obrazu w grach). Następnie możemy korzystać z optymalizacji, które mogą przyspieszyć działanie antialiasingu jak i filtrowania anizotropowego (czasem konsekwencją jest gorsza jakość obrazu), a co za tym idzie zwiększyć ilość fps'ów. Poniżej możemy włączyć funkcję antialiasingu czasowego (tylko dla kart ze sprzętową obsługą DX9, czyli od R9500 wzwyż). Catalyst A.I. jest funkcją do której większość osób podchodzi raczej sceptycznie. Wg ATi zwiększa ona wydajność w programach 3D (grach) poprzez inteligentne dobieranie jakości tekstur i poziomu szczegółów MipMap do obecnej sytuacji. W praktyce jest to "bajer" który głównie pozwala ATi na uzyskiwanie lepszych wyników w benchmarkach. (zalecam wyłączenie, ze względu na lepszą jakość obrazu). Te wszystkie ustawienia możemy zapisać jako profil, który możemy wykorzystać w innych funkcjach ATT np. tych opisywanych wyżej.

OpenGL
Teraz ustawienia dla gier korzystających z tego "otwartego" standardu.

Podobnie jak w przypadku ustawień dla Direct3D, również tutaj możemy szybko zmieniać opcje, które nas interesują. W Settings mamy dostęp do tych właśnie opcji.

Do dyspozycji mamy w tej zakładce te same opcje co w Direct3D. W następnej zakładce mamy...

Potrójne buforowanie (zalecam włączyć jeśli nie korzystamy z gier które "pożerają" pamięć karty graficznej"). Bufor Z możemy wymusić do precyzji 24-bitowej (zalecam dać Disabled). Również tutaj możemy korzystać z antialiasingu czasowego, i A.I. Odpowiednie dla nas ustawienia możemy zapisać jako profil.

Dzięki czemu możemy szybko wybierać odpowiednie ustawienia dla danej gry.

Hardware
... czyli raj dla overclockera. Możemy tutaj zmieniać częstotliwości taktowania, a nawet timingi pamięci!

Najbardziej interesująca jest oczywiście zakładka Overclocking Settings :D.

W łatwy sposób ustawiamy pożądane częstotliwości GPU i pamięci. Do wyboru mamy nawet sposób obliczania zegarów taktujących.
Dla bardziej leniwych, przydatną funkcją jest skaner artefaktów.

Najpierw włączamy okienko ze "statkami kosmicznymi", następnie klikamy na Scan for Artifacts, i w nazwie okienka pokazuje nam ile sekund obraz wyświetlany jest bez artefaktów. Od razu uprzedzam jednak, że nie zawsze ma to się w zupełności tak jak będzie później karta zachowywać się w grach. W jednym przypadku może okazać się, że pomimo iż program wykrywał nam artefakty na danym taktowaniu, to w grach po wielu godzinach zabawy nie zauważymy żadnego artefaktu, a w innym przypadku będzie wręcz odwrotnie. Najlepiej sprawdzić najpierw w ATT jaka jest maksymalna częstotliwość dla GPU i pamięci, a później sprawdzić jeszcze raz w kilku grach czy benchmarkach. Jeżeli podczas kilku minut grania nie zauważyliśmy żadnych artefaktów to najlepiej zmniejszyć później taktowania o jakieś 5MHz, aby mieć pewność, że wszystko będzie poprawnie działało.

W następnej zakładce mamy możliwość zmiany timingów pamięci.

Radzę ostrożnie zmieniać te wartości, ponieważ często karta lubi się przez nieodpowiednie wartości zawieszać, czy wyświetlać artefakty nawet w trybie 2D. Dzięki zmianom timingów możemy uzyskać wyższe taktowanie pamięci, jednak nie oczekujmy cudów. Jeśli uda się nam dobrze ustawić timingi, możemy uzyskać kilka, kilkanaście procent wzrostu wydajności. Pamiętajmy, że czasem wyższe timingi zmniejszą wydajność bardziej niż zwiększają ją korzyści płynące z większej częstotliwości taktowania pamięci.

Jeśli chcemy wykrzesać z naszych pamięci maksimum, czeka nas długa i żmudna praca, między innymi dlatego że opcji jest masa, a możliwość kombinacji praktycznie nieskończona :)

Wszystkie ustawienia timingów można zapisać razem z profilem, więc nie trzeba ich za każdym razem zmieniać.

Bardzo przydatną funkcją jest automatyczne włączaniu profilu w zależności od tego czy pracujemy w trybie 2 czy 3D. Jeżeli kończymy grać w wymagającą gierkę, obniża się automatycznie taktowanie, przez co karta szybciej chłodzi się i "odpoczywa" przed następną pracą.
Program umożliwia również wyświetlenie dokładnych informacji na temat częstotliwości taktowania GPU i pamięci, szerokości szyny pamięci oraz ilości potoków renderujących.

W tym podmenu, możemy włączyć kilka "sztuczek", między innymi "udawanie" obsługi określonej wersji Pixel i Vertex Shader'ów. Do dyspozycji mamy również kilka optymalizacji (zalecam ich włączenie), jak i funkcje które można znaleźć w zakładkach Direct3D i OpenGL.

Refresh Lock
Program umożliwia również wymuszanie odpowiedniej szybkości odświeżania ekranu dla danego trybu.

Tak więc nie będziemy skazani na patrzenie w "migający" ekran podczas grania w ulubioną grę.

Hot Keys
Przydatną funkcją są klawisze skrótów. Dzięki nim możemy nawet zwiększać i zmniejszać siłę dźwięku, a to tylko jedna z wielu funkcji.

"Gorące" klawisze na pewno się nam przydadzą, pod warunkiem że ustawimy je odpowiednio dla naszych potrzeb.
Colors
Jeżeli nasz monitor nie pozwala nam na ustawienie odpowiedniej jasności, czy odcieni kolorów, możemy korzystać z tej oto funkcji.

Plugins
Razem z ATT dołączona jest wtyczka umożliwiająca sprawdzanie w jakim stopniu w danej chwili obciążony jest nasz procesor, oraz wyświetlenie informacji o urządzeniach PCI.

Z sieci możemy również ściągnąć wtyczkę pokazującą na bieżąco temperaturę naszego dysku twardego.

Display
Możemy tutaj między innymi włączyć standardowy panel sterowania z Catalystów.

Możemy również korzystać z kilku pulpitów. Mamy masę opcji, które pozwalają nam w dowolny sposób dostosować to co i jak jest wyświetlane na ekranie. Przydatną opcją jest Reset Display Driver, np. kiedy przesadzimy z ustawieniami timingów i gdzieniegdzie zostały nam pozostałości po artefaktach.

Nie ma problemów z korzystaniem z dwóch monitorów czy wyjścia telewizyjnego. Dzięki podmenu Rotation możemy obracać nasz obraz.

Brawo Panie Adams !!!
Krótko podsumowując, dzieło Ray'a Adams'a jest, nie przesadzając, WSPANIAŁE ! Biorąc do tego częstotliwość jego uaktualniania mamy pewność że za jakiś czas będzie ono bezkonkurencyjne. Miejmy tylko nadzieję że w dalszym ciągu zostanie ono bezpłatne. Serdecznie zapraszam na forum tego programu, które znajdziecie TUTAJ. Autorowi należą się wielkie brawa i podziękowanie za stworzenie takiego programu ! Dlatego też chciałem przyznać w imieniu PCArena.pl, rekomendację temu programowi, jako narzędziu, które pozwala nam, overclockerom, na miłą pracę z naszymi podkręconymi "Radkami" :) i wyciskanie z nich siódmych potów w bardzo komfortowy sposób. Program ten mogę z całą pewnością polecić również osobom, które nie katują swojej "grafy", ponieważ zawiera on multum funkcji przydatnych każdemu użytkownikowi.

Najnowszą wersję programu możecie pobrać STĄD. PCArena.pl otrzymuje od autora maila z informacją o najnowszej wersji programu, zaraz po jego ukazaniu się. Więc jesteśmy pierwszym serwisem w Polsce, który w newsie informuje was o najnowszej wersji :)

Autor: pAq